1/10/2006 - Fuat Köprülü
(1890-1966)
"Göğsümüzün, bileklerimizin, dimağımızın metanetini
maruz olduğumuz musibetler nisbetinde artıralım. Ümitsizliği,
kalbimizdeki o mazlum düşünceleri tardederek nefsimize itimat edelim ve
sarsılmaz bir iman ile söyleyelim ki, Türklük düşmanlarından mutlaka
intikam alacaktır..."
Türk milliyetçiliğine ilmi çalışmalarıyla
hizmet eden Fuat Köprülü 1890'da İstanbul'da doğmuştur. Eğitimine
Ayasofya Rüşdiyesinden sonra Macaristan idadisinde devam etmiş, hukuk
fakültesinde tamamlamıştır. 1910-1913 yıllarında İstanbul'daki
liselerde edebiyat ve Türkçe öğretmenliği yapmıştır. 1913'de İstanbul
Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde edebiyat profesörlüğü görevine
getirilmiştir. Profesörlük yaptığı sırada mülkiye ile Sanayi-i Nefise
okullarında ve ilahiyat fakültesinde tarih öğretmenliği yapmıştır.
1934'de Kars milletvekilliğine seçilmiş, 1943'de profesörlükten emekli
olmuştur. 1946'da kurulan Demokrat Partinin kurucuları arasında olan
Fuat Köprülü, 1946 seçimlerinde İstanbul milletvekili seçilmiştir. 1950
- 1957 yıllarında Dışişleri Bakanlığı yapmış, 1957'de partisinden
ayrılmıştır. Edebiyata Fecr-i Ati topluluğunda girmiş, kısa bir süre
sonra millî edebiyatçılara katılmıştır. Edebiyat üzerindeki
araştırmalarına başlamış, gazete ve dergilerde makaleler yazmıştır.
Ziya Gökalp'in "Yeni Mecmua" dergisinde şiirleri ile Divan ve Halk
şairleri ve şiir üzerinde yaptığı araştırmaları yayımlanmıştır. 1915'de
Millî Tefebbular Mecmuası, 1942'de Türkiyat Mecmuasını çıkarmaya
başlamıştır. 1942'de "Türkiyat Enstitüsü"nü kurmuştur. Avrupa Bilim
Kuruluna seçilmiş ilk Türk bilim adamıdır. Milletler arası bilimsel
kongrelerde Türkiye'yi birçok ülkede temsil etmiştir. 28 Haziran
1966'da İstanbul'da vefat etmiştir.
Fikirleri ve kişiliği: Ziya
Gökalp'in fikrine paralel olan Türkçülük fikrini temel alarak eserler
üretmiştir. Şarkiyat, Türk Medeniyeti, Kültür Tarihi, Türk edebiyat
tarihi, edebi tenkid, kültür, dil, Türk sanat müziği, Türk hukuk ve
iktisat tarihleri, Türk siyasî tarihi ve etnolojisi ile din üzerinde
yaptığı çalışmaları çeşitli kitapları, gazete ve dergilerdeki
makaleleriyle ansiklopedilerde toplamıştır. Edebiyat tarihimizi
destanlar çağından günümüze kadar ele almıştır. Edebiyattaki çeşitli
devirleri ve yazarları ilmî yönden araştırmış, belgelerle eski
eserlerde olmayan şair ve yazarları tanıtmıştır. Türkoloji alanında
yaptığı çalışmalarla batıda tanınmış ve Avrupa'daki üniversitelerde ve
bilim kurullarında üye olan ilk Türk aydınıdır.
Eserleri: "Hukuk
Tarihi Araştırmaları ve Vakıf Müessesesi" adlı eserinde toplanan
makaleleridir. Türk hukuk tarihi ile ilgili araştırmaları "Türk Hukuk
ve İktisat Tarihi Mecmuası", "Belleten" birinci bölümde "Umumî
Meseleler" adı altında bir araya getirilmiştir. İslâm ve Türk hukuku
tarihine ait "Ünvan ve Istılahlar" ise eserin ikinci bölümünü teşkil
etmektedir. Bu makaleler külliyatınnı üçüncü kısmını ise, Vakıfbe
dergisine yazmış olduğu makaleler meydana getirmektedir. Bu son
makalede ise sahte vakifiyelerin tarih ilmin kullanıldığı ve "Türk
Hukuk Tarihi" dergisi gibi yayımlarda çıkmış olup bu çeşit incelemeleri
birinci bölümde; "Umumi Meseleler" adı altında biraraya getirmiştir.
Eserin ikinci bölümünü "Unvan ve Istılahlar" başlığı altında 1941-1945
yılları arasında yazarın "İslâm Ansiklopedisi"nde yayımlanan makaleleri
oluşturur. Üçüncü Bölümü "Vakıflar Dergisi"ndeki makalelerine
ayırmıştır. Diğer eserleri ise şunlardır; Hayat-ı Fikriye (1909),
Mektep Şiirleri (1918), Nasrettin Hoca (Manzum hikayeler, 1918), Tevfik
Fikret ve Ahlâkı (1918), Türk Edebiyatında İlk Mutasavvıflar (1918,
1966), Türk Edebiyatı Tarihi I, II (1920-1921), Türkiye Tarihi (1923),
Bugünkü Edebiyat (1924), Azeri Edebiyatına Ait Tetkikler (1926), Divan
Edebiyatı Antolojisi (1932), Türk Dili ve Edebiyatı Hakkında
Araştırmalar (1934), Türk Saz Şairleri (1940), Osmanlı Devletinin
Kuruluşu (1959), Edebiyat Araştırmaları (1966). Belli başlı eserleridir.
|
~~~~~~~~~~~~~~~~~~
